W Związku Harcerstwa Polskiego jedną z najważniejszych ról, jaką mamy zaszczyt i przyjemność pełnić, jest rola opiekuna próby. Czy czasem jednak nie zdarza nam się, że zbyt szybko i pochopnie zgadzamy się na przyjęcie tej roli? Czy zawsze jesteśmy w pełni świadomi, jakie z tego wypływają zadania, obowiązki i konsekwencje?

Zanim podejmiemy się opieki nad czyjąś próbą instruktorską, powinniśmy odpowiedzieć sobie na pytania:
1. Czy jestem na tyle dyspozycyjny, by wystarczyło mi czasu na rzetelną opiekę nad podopiecznym? Na ile mogę zaangażować się w kolejną próbę?
2. Ilu mam już podopiecznych? Czy każdym z nich zajmuję się jak należy?
3. Czego oczekuje ode mnie mój podopieczny i co ja mogę mu dać?

Taki moment refleksji powinien każdorazowo poprzedzać podjęcie przez nas decyzji. Czasem lepiej powiedzieć „nie”, niż potem nie do końca wywiązywać się z powziętych zobowiązań.
Kim jest opiekun próby? Jest osobą powołaną do czuwania i nadzoru nad konkretną próbą wybranego harcerza lub instruktora. Dobrze dobrany opiekun jest więc gwarantem prawidłowego przebiegu próby oraz skutecznej pracy komisji stopni instruktorskich, a co za tym idzie odpowiedniego przygotowania kadry do pracy. Natomiast niewłaściwie dobrany opiekun nie mobilizuje, nie wspiera, a często jeszcze przeszkadza i opóźnia realizację próby.
Kto może być opiekunem próby?

CZYNNIE DZIAŁAJĄCY INSTRUKTOR W ODPOWIEDNIM STOPNIU

Opiekunem próby na stopień może być tylko i wyłącznie czynnie działający instruktor, z opłaconymi składkami instruktorskimi i z odpowiednim stopniem instruktorskim.
W przypadku próby na stopień przewodnika – opiekunem próby może być podharcmistrz, w przypadku stopnia podharcmistrza i harcmistrza – harcmistrz. Opiekun próby powinien wiedzieć, co dzieje się w hufcu, chorągwi i w Związku. Dobrze byłoby, gdyby również działał w środowisku harcerskim – szczepie, kręgu instruktorskim, itp. To dobry i rzetelny instruktor.

WYBRANY PRZEZ ZDOBYWAJĄCEGO STOPIEŃ

Każdy harcerz czy instruktor sam wybiera opiekuna swojej próby. Powinna to być osoba, którą szanuje i do której ma zaufanie. Opiekun ma pomóc podopiecznemu określić jego mocne i słabe strony, wady i zalety, zainteresowania, możliwości, oczekiwania itd. Wspólnie powinni też określić, do jakiego punktu chce dojść, co osiągnąć, jakie ma plany na przyszłość i w związku z tym, jakie zadania chce realizować podczas próby. Wiedzę tę należy wpisać w ogólnozwiązkowe zasady zdobywania stopni instruktorskich oraz zasady, regulaminy czy wytyczne hufcowej lub chorągwianej KSI, układając w ten sposób program próby na stopień. Taki „tandem” – opiekun próby i podopieczny – musi dobrze się rozumieć i wzajemnie się od siebie uczyć.

ZAAKCEPTOWANY PRZEZ KSI

Opiekun próby musi być zaakceptowany prze macierzystą komisję stopni instruktorskich, która może zweryfikować jego kompetencje. Opiekun próby to przecież autorytet, mistrz, nauczyciel, przewodnik i zarazem „starszy brat”. To ktoś, co do którego kompetencji i postawy moralnej nikt nie ma żadnych wątpliwości.
Komisja stopni instruktorskich ma prawo nie zaakceptować proponowanego opiekuna i zasugerować jego zmianę.

DBAJĄCY O SWÓJ ROZWÓJ

Każdy instruktor jest przede wszystkim wychowawcą. Wypełniając zadania opiekuna próby, sam też się rozwija. Nie można bowiem motywować kogoś do zdobywania kolejnego stopnia nie doskonaląc się samemu. Można to robić przez samokształcenie lub przez udział w różnych formach dokształcania. Za formy pracy z opiekunami prób odpowiada KSI. Mogą to być:
* rozmowy indywidualne przy otwieraniu i zamykaniu prób podopiecznych,
* poradnictwo udzielane początkującym opiekunom prób przez opracowanie materiałów metodycznych na ten temat (np. „Poradnik opiekuna próby”, „Zadania opiekuna próby”, „Model opiekuna próby”),
* zajęcia na kursie kadry kształcącej, podharcmistrzowskim i innych kursach,
* bank materiałów pomocniczych dla opiekunów prób,
* praca i współpracach z innymi zespołami instruktorskimi hufca,
* konferencja instruktorska „Rola opiekuna próby”,
* warsztaty „Jak być skutecznym opiekunem próby”,
* inne według potrzeb i inwencji.

OBECNY PRZY REALIZACJI PRÓBY

Opiekun próby powinien być obecny przy wykonywaniu zadań swojego podopiecznego. Trudno jest wyobrazić sobie kogoś, kto robi to „wirtualnie”.
Po zrealizowaniu zadania opiekun powinien wraz z podopiecznym omówić jego przebieg i dokonać podsumowania – wyciągnąć wnioski, zwrócić uwagę na popełnione błędy, podkreślić dobre strony. Nie tylko dlatego, by potwierdzić wykonanie zadania, ale po to, by wiedział, nad czym jeszcze musi popracować ze swoim podopiecznym, na co zwrócić mu uwagę, co w nim wzmocnić.
Istotna rola opiekunów próby jest przyczyną, dla której praca z nimi powinna znajdować się na wszystkich kursach poziomu podharcmistrzowskiego i harcmistrzowskiego – przygotowujących kadrę kształcącą, komisje stopni instruktorskich oraz przewodniczących kręgów instruktorskich.
W planach kształcenia hufców i chorągwi muszą znaleźć się formy doskonalące dla opiekunów prób, takie jak warsztaty, seminaria, konferencje. Praca z opiekunami prób powinna stać się stałym elementem kształcenia, za który powinny odpowiadać komisje stopni instruktorskich na wszystkich poziomach Związku.
Regularna i rzetelna praca z opiekunami prób jest gwarancją prawidłowej realizacji opieki nad próbą.

Zobacz Również